Kupując obuwie robocze, prędzej czy później natrafiamy na ciąg liter i cyfr umieszczony na etykiecie buta: S1, S3, SRC, ESD, a coraz częściej także S1PS. Dla wielu osób odpowiedzialnych za zakupy BHP to wciąż zagadkowy szyfr. Tymczasem to właśnie te oznaczenia decydują o tym, czy obuwie faktycznie ochroni stopy pracownika przed konkretnym zagrożeniem występującym na jego stanowisku. W tym artykule wyjaśniamy, skąd wzięło się oznaczenie S1PS, czym różni się od „zwykłego” S1P oraz w jakich warunkach pracy sprawdza się najlepiej.

Klasyfikacja obuwia ochronnego w skrócie

Obuwie bezpieczne produkowane zgodnie z normą EN ISO 20345 dzieli się na klasy oznaczone literą „S” (od ang. Safety), np. SB, S1, S2, S3, S4, S5, a od najnowszej rewizji normy również S6 i S7. Każda kolejna klasa buduje na wymaganiach poprzedniej, dodając nowe cechy ochronne – od podstawowego podnoska, przez wodoodporność cholewki, aż po pełną nieprzemakalność całego buta.

Od marca 2023 roku obowiązuje zaktualizowana wersja normy – EN ISO 20345:2022, która zastępuje starszą edycję z 2011 roku. Obuwie certyfikowane według starej normy może jeszcze pojawiać się w sprzedaży w okresie przejściowym (certyfikaty zachowują ważność do czasu wygaśnięcia, maksymalnie przez 5 lat od wystawienia), dlatego na rynku spotkacie Państwo jeszcze przez pewien czas oba systemy oznaczeń obok siebie. Właśnie ta aktualizacja wprowadziła oznaczenie, które jest tematem tego artykułu.

Skąd wzięła się litera „P” i dlaczego norma się zmieniła

Przez lata obuwie z wkładką antyprzebiciową oznaczano po prostu literą P (np. S1P, S3P), niezależnie od tego, z jakiego materiału wkładka była wykonana. Test polegał na próbie przebicia podeszwy gwoździem o średnicy 4,5 mm – jeśli wkładka wytrzymywała nacisk do 1100 N, obuwie zdobywało oznaczenie P.

Problem w tym, że oznaczenie „P” nie mówiło nic o materiale wkładki, a ten ma realne znaczenie dla komfortu i wagi buta. Norma EN ISO 20345:2022 doprecyzowała więc system oznaczeń, wprowadzając trzy warianty:

  • P – wkładka stalowa, testowana gwoździem o średnicy 4,5 mm;
  • PL (od ang. Large) – wkładka niemetalowa (np. z włókien kompozytowych lub kevlaru), testowana gwoździem o średnicy 4,5 mm;
  • PS (od ang. Small) – wkładka niemetalowa, testowana cieńszym gwoździem o średnicy 3,0 mm.

Mniejsza średnica testowego gwoździa w teście PS nie oznacza łagodniejszego wymogu – wręcz przeciwnie. Cieńszy element skupia nacisk na mniejszej powierzchni, co czyni przebicie łatwiejszym, a wymóg jego zatrzymania – trudniejszym do spełnienia. Dlatego wariant PS uznaje się za odpowiedź na zagrożenia związane z cienkimi, ostro zakończonymi przedmiotami, takimi jak druty, zszywki czy odłamki metalu, które mogłyby swobodnie przeniknąć przez wkładkę testowaną wyłącznie grubszym gwoździem.

S1P, S1PL, S1PS – trzy warianty jednej rodziny

W praktyce oznacza to, że klasa S1 z wkładką antyprzebiciową występuje dziś w trzech odmianach:

Oznaczenie Materiał wkładki Średnica gwoździa testowego
S1P stal 4,5 mm
S1PL materiał niemetalowy 4,5 mm
S1PS materiał niemetalowy 3,0 mm

Ten sam mechanizm dotyczy zresztą wyższych klas ochrony – analogicznie funkcjonują np. oznaczenia S3, S3L czy S3S.

Co dokładnie oznacza S1PS?

Rozkładając oznaczenie na czynniki pierwsze:

  • S – obuwie bezpieczne (Safety), zgodne z EN ISO 20345;
  • 1 – klasa S1, czyli podstawowy zestaw cech: podnosek, zamknięta pięta, antystatyka, pochłanianie energii w pięcie;
  • P – obecność wkładki antyprzebiciowej chroniącej podeszwę;
  • S (Small) – wkładka niemetalowa, testowana cieńszym, 3-milimetrowym gwoździem, a więc zapewniająca najwyższy w tej rodzinie poziom ochrony przed przebiciem cienkimi, ostrymi elementami.

Innymi słowy: S1PS to obuwie klasy S1, wzbogacone o lekką, niemetalową wkładkę antyprzebiciową spełniającą najbardziej rygorystyczny wariant testu przebicia przewidziany w aktualnej normie.

Gdzie sprawdzi się obuwie klasy S1PS?

Ta klasa ochrony jest szczególnie chętnie wybierana tam, gdzie liczy się połączenie lekkości i wysokiej ochrony podeszwy, a jednocześnie nie występuje ryzyko związane z wilgocią czy zalaniem obuwia. Sprawdzi się m.in. w:

  • halach produkcyjnych i magazynach, gdzie na podłodze mogą znajdować się metalowe wióry, zszywki czy fragmenty opakowań;
  • logistyce i pracach związanych z pakowaniem, kompletacją zamówień;
  • warsztatach i zakładach rzemieślniczych;
  • branżach, gdzie liczy się dodatkowo antystatyka (ESD) – np. przy pracy z elektroniką czy w strefach zagrożonych wyładowaniami elektrostatycznymi.

Ponieważ niemetalowa wkładka antyprzebiciowa jest zwykle lżejsza i bardziej elastyczna niż jej stalowy odpowiednik, obuwie S1PS często wybierane jest również ze względu na komfort podczas wielogodzinnej pracy w pozycji stojącej lub przy dużej liczbie kroków w ciągu zmiany.

Czego S1PS nie zapewnia

Warto pamiętać o ograniczeniach tej klasy przy doborze obuwia do konkretnego stanowiska:

  • brak wodoodpornej cholewki – do pracy w wilgotnym otoczeniu lepiej sprawdzi się klasa S2, S3 lub nowa S7 (pełna wodoodporność);
  • brak rzeźbionej podeszwy wymaganej od klasy S3 wzwyż – jeśli praca odbywa się na błotnistym lub nierównym terenie, warto rozważyć wyższą klasę ochrony;
  • odporność na oleje i paliwa (FO) oraz podwyższona antypoślizgowość (SR) to w nowej normie oznaczenia dodatkowe – warto sprawdzić, czy konkretny model faktycznie je posiada, jeśli są istotne na danym stanowisku.

Jak czytać etykietę i na co zwrócić uwagę przy zakupie

Przy wyborze obuwia warto spojrzeć nie tylko na samo oznaczenie klasy, ale też na towarzyszące mu symbole dodatkowe, np. ESD (rozpraszanie ładunków elektrostatycznych), HRO (odporność podeszwy na wysoką temperaturę) czy FO (odporność na węglowodory). Pełny zestaw oznaczeń zwykle znajduje się na etykiecie wewnątrz obuwia oraz w karcie produktu.

Przykładem obuwia klasy S1PS dostępnego w ofercie PROOF Safety & Comfort są m.in. półbuty PROOF KAPS 7 AIR S1PS (z wkładką kevlarową i dodatkową odpornością SR/FO), wentylowane półbuty PROOF ITALO 1, sandały robocze PROOF ITALO 4 czy trzewiki PROOF KAPS 9 S1PS ESD – wszystkie łączą lekką, niemetalową wkładkę antyprzebiciową z właściwościami antystatycznymi (ESD), co czyni je uniwersalnym wyborem dla przemysłu i magazynów.

Podsumowanie

Oznaczenie S1PS to efekt aktualizacji normy EN ISO 20345:2022, która doprecyzowała, z czego wykonana jest wkładka antyprzebiciowa i jak rygorystycznemu testowi została poddana. W praktyce S1PS oznacza obuwie klasy S1 z lekką, niemetalową wkładką antyprzebiciową, przetestowaną cieńszym – a więc bardziej wymagającym – gwoździem o średnicy 3,0 mm. To dobry wybór tam, gdzie liczy się ochrona przed przebiciem podeszwy przy zachowaniu niewielkiej wagi i wysokiego komfortu, natomiast nie zastąpi klas S2/S3/S7 w środowiskach wilgotnych lub wymagających rzeźbionej podeszwy.